فصلنامه روان شناسی تربیتی

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی دوره دکتری تکنولوژی آموزشی در سطح جهانی و ارائه برنامه­ای جامع جهت راه­اندازی این دوره در دانشگاه علامه طباطبایی انجام شد. سؤال­های اساسی در این پژوهش عبارت بود از: دوره دکتری تکنولوژی آموزشی در سطح جهانی دارای چه ضرورت­ها و اهدافی بوده و چگونه اجرا می­شود؟ چگونه می­توان دوره دکتری تکنولوژی آموزشی درایران را براساس تجارب جهانی طراحی و اجرا کرد؟ به منظور بررسی تجارب جهانی و پاسخ به سؤال­های فوق، تعدادی از دانشگاههای معتبر جهانی انتخاب و برنامه آموزشی آنها در دوره دکتری تکنولوژی آموزشی موردمطالعه قرار گرفت. با استفاده از نتایج مطالعه انجام شده، پرسشنامه­ای به منظور طراحی دوره دکتری رشته مذکور در ایران تهیه و پس از محاسبه روایی و پایایی آن در اختیار اساتید و کارشناسان­ارشد این رشته قرار گرفت. با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی
یافته­های بدست آمده با بهره­گیری از روش­های آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و نهایتاً یک برنامه آموزشی مبتنی بر تجارب جهانی و نیازهای ملَی ارائه گردید که در متن مقاله حاضر به جزئیات و چگونگی انجام این امر پرداخته شده است.

چکیده هدف: تعیین میزان شیوع ناتوانی­های ویژه یادگیری و انواع آن به تفکیک جنسیت و پایه تحصیلی در دانش­آموزان ابتدایی شهر شیراز هدف اصلی این تحقیق بود. روش: در این پژوهش، ابتدا از پرسشنامه اختلالات رفتاری راتر(فرم معلم)، جهت غربالگری
دانش­آموزان مبتلا به اختلالات رفتاری استفاده گردید. به این ترتیب تعداد 401 دانش­آموز (200 پسر و 201 دختر) که مبتلا به اختلالات رفتاری نبودند مورد بررسی قرار گرفتند. این تعداد دانش­آموز با استفاده از نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای انتخاب شدند. چک لیست مایکل باست و چک لیست­های اختصاصی مرکز ناتوانی­های یادگیری شهر شیراز در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفت. یافته­ها: نتایج به دست آمده، همسانی درونی، پایایی باز آزمایی و روایی چک لیست­ها را تأیید کردند. همچنین میزان شیوع ناتوانی­های یادگیری 7/9 درصد، نارساخوانی 7/8 درصد، ناتوانی­های ریاضی 7/6 درصد و ناتوانی­های دیکته 2/7 درصد کل گروه نمونه به دست آمد. با استفاده از آزمون نسبتها در هیچ یک از انواع ناتوانی­ها تفاوت معنی­داری بین نسبت مبتلایان دختر و پسر، همچنین نسبت مبتلایان کلاس سومی و کلاس چهارمی به دست نیامد.نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که مدارس ابتدایی جهت پیشگیری و درمان ناتوانی­های یادگیری نیازمند خدمات مشاوره و راهنمایی هستند. این موضوع در برنامه ریزی، تنظیم بودجه و سیاست­های آموزشی و درمانی
می­توانند سودمند باشد.  

چکیده پژوهش حاضر به دنبال ساخت، اعتباریابی و بررسی ویژگی­های روانسنجی پرسشنامۀ سنجش بلوغ اجتماعی است. برای رسیدن به این هدف با استفاده از کتابها و مقالات و پژوهشهایی که در این خصوص صورت گرفته بودند، ویژگیهای مربوط به رشد و بلوغ اجتماعی استخراج شد و متناسب با آنها عباراتی که هر کدام شامل 5 گزینه بود ساخته شد. اعتبار یابی محتوایی براساس ارزیابی­های سه استاد روانشناسی صورت گرفت. به منظور اجرای پژوهش در ابتدا آزمون بصورت آزمایشی روی یک نمونۀ 50 نفری اجرا شد و اشکالات آن رفع گردید و فرم نهایی آن روی یک نمونۀ 434 نفری از دانش آموزان دختر و پسر در شهرستان سبزوار اجرا گردید. با تحلیل عاملی اکتشافی 16 عامل برای این آزمون مشخص شد. پایایی آزمون با روش آلفای کرونباخ نیز 89/0 به دست آمد.  

چکیده پژوهش حاضر با هدف انطباق، استانداردسازی و هنجاریابی آزمون غیرکلامی هوش اسنایدرز-اومان برای کودکان 7-5/2 سال ) -7SON-R 2 ( روی یک گروه از کودکان تهران با حجم 2852 نفر (1456 پسر و1396 دختر) که با روش نمونه‌برداری تصادفی چند مرحله‌ای از بین کودکان مهدهای کودک تحت نظارت بهزیستی و آموزش و پرورش انتخاب شدند، اجرا گردید. برای تحلیل سؤالات، مدل کلاسیک آزمون و مدل 2 پارامتری مبتنی بر نظریه سؤال- پاسخ (IRT) مورداستفاده قرار گرفت. اعتبار خرده آزمونها (موزاییکها، طبقه‌بندیها، موقعیتها، پازلها، قیاسها و الگوها) با استفاده از فرمول λ₂ و اعتبار مقیاسهای عملی و استدلال و کل آزمون از طریق فرمول آلفای طبقه‌ای، به تفکیک جنسیت و کل گروه برآورد گردید. دامنه ضرایب اعتبار خرده آزمونها از 81/0 تا 88/0 و مقیاسها و کل آزمون از88/0 تا 95/0 بدست آمد. در خصوص روایی نیز تحلیلهای مختلفی صورت گرفت. از جمله این تحلیل‌ها می‌توان به تمایزگذاری سنی، تمایزگذاری گروهی و تحلیل عاملی ساختار آزمون اشاره کرد. همچنین جداول نرم برای نمره‌های خرده آزمونها، مقیاسها و IQ در 10 گروه سنی به فاصله 6 ماه از یکدیگر از (3،2 تا 7 سال تمام ) تهیه گردید. بطور کلی یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان داد که آزمون موردبحث از اعتبار و روایی بالایی برخوردار است و با اطمینان می‌توان از آن، جهت سنجش هوش کلی کودکان 7-5/2 سال استفاده کرد.

چکیده این پژوهش میزان اثربخشی رسانه­های شنیداری- دیداری متحرک مختلف بر مفهوم سازی مفاهیم درس فیزیک- مبحث نیرو در یادگیرندگان سال اول راهنمایی را مورد بررسی قرار داده است. هدف کلی مقایسۀ اثربخشی سه رسانۀ تلفیقی (ترکیب آموزش برنامه­ای اسکینر، مراحل یادگیری گانیه، و طرح درس روزانه)، رسانۀ آموزشی دانش­یار (موجود در مراکز فروش)، و رسانۀ انسانی (معلم) با یکدیگر بود.
طرح این پژوهش آزمایشی پیش­آزمون- پس­آزمون چندگروهی است. جامعۀ آماری شامل تمامی یادگیرندگان پسر و دختر سال اول راهنمایی شهر کرمان در سال تحصیلی87- 1386 بود. روش نمونه­گیری شش کلاس در شش مدرسۀ راهنمایی مختلف به صورت تصادفی خوشه­ای و ابزار گردآوری داده­ها آزمون پیشرفت تحصیلی فیزیک چهارگزینه­ای پژوهشگر ساخته بود که به صورت پیش­آزمون و پس­آزمون در گروه­های آزمایشی (دانش­یار و تلفیقی) و گروه­های گواه (انسانی) اجرا شد. برای تعیین میزان اثربخشی هر رسانه بر مفهوم سازی این مراحل به ترتیب اجرا شد: اجرای پیش­آزمون، اعمال متغیر مستقل (اجرای آموزش توسط رسانه)، و اجرای پس­آزمون. برای تحلیل داده های بدست آمده از آمارهای توصیفی و استنباطی استفاده شد.
نتایج داده­های توصیفی نشان داد یادگیرندگان پسر و دختر در درس فیزیک ضعیف هستند و رسانۀ تلفیقی بر مفهوم­سازی مفهوم­های فیزیک اثربخش بوده است. نتایج کلی داده­های تحلیلی نشان دادند مفهوم سازی گروه­های یادگیرنده­ای که از طریق رسانۀ تلفیقی آموزش دیده بودند بر مفهوم سازی یادگیرندگانی که از طریق دو رسانۀ انسانی و دانش­یار آموزش دیده بودند برتری داشت و مفهوم­سازی یادگیرندگانی که از طریق رسانۀ انسانی آموزش دیده بودند بر مفهوم سازی گروه های یادگیرنده ای که از طریق رسانۀ دانش­یار آموزش دیده اند برتری دارد.

چکیده این تحقیق به منظور شناسایی عوامل تأثیرگذار بر بکارگیری شیوه­های فعال تدریس توسط معلمان مقطع ابتدایی شهرستان گرگان انجام گرفته است. جامعـه آماری این تحقیق شامل کلیـه معلمان استخـدام رسمی، حق التدریس و پیمانی یا قراردادی مقطع ابتدایی شهرستان گرگان به تعداد1300 نفرمی­باشد. حجم نمونه براساس جدول مورگان و متناسب با جامعه آماری و از طریق نمونـه­گیری تصادفی به تعداد 297 نفر به تفکیک جنسیت (155 معلم مرد و 142 معلم زن) در نظر گرفته شده است. طرح تحقیق از نوع توصیفی (پیمـایشی) و ابزار اندازه‎گیری آن پرسشنـامه محقق ساخته است که با استفاده از رایـانه- بستـه نرم افزاری spss، ضـریب همبستگی بین نمرات دو بار اجرای آزمون عدد613/0 برآورد شده است. برای تجزیـه و تحلیـل یافته‎ها ازآمـار تـوصیفی (فـراوانی، درصد، جـدول و نمـودار ) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی رتبه­ای اسپیرمن) استفاده شد. همچنین نتایج حاصل از آزمون فرضیه‎ها نشان می­دهدکه: 1- بین ویژگی­های فردی معلمان و میزان بکارگیری روش­های فعال تدریس همبستگی معنی­داری وجود دارد. 2- بین عوامل اداری و ساختاری و میزان بکارگیری روش­های فعال تدریس همبستگی معنی­داری دارد. 3- بین عوامل و ویژگی­های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی معلمان و میزان بکارگیری روش­های فعال تدریس همبستگی معنی­داری وجود دارد. 4- بین عوامل و شیوه­های ارزشیابی و میزان بکارگیری روش­های فعال تدریس همبستگی معنی­داری وجود دارد.

چکیده در پژوهش حاضر بین 5 عامل بزرگ شخصیتی روان­آزرده­خویی، برونگرایی، سازگاری، پذیرا بودن به تجارب و مسئولیت­پذیری با رضایتمندی زناشویی موردبررسی قرار گرفت. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه­های دولتی شهر تهران، ساکن در خوابگاه­های متأهلی، و حجم نمونه 174 دانشجوی متأهل (87 زوج) بود. پس از آنکه از طریق خوشه­ای خوابگاه­های مورد نظر از بین تمام خوابگاه­های متأهلی دانشگاه­های دولتی شهر تهران انتخاب گردید، به دفتر سرپرستی هر یک از آنها مراجعه شد و لیست تمامی اعضای ساکن در خوابگاهها تهیه و از طریق تصادفی اعضای گروه نمونه انتخاب گردیدند. سپس یک پرسشنامه NEO-FF-I و یک پرسشنامه ENRICHبه ترتیب برای گردآوری داده­های مربوط به 5 عامل شخصیت و رضایتمندی زناشویی بر روی هر یک از زوجین اجرا شد. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که از بین 5 عامل شخصیت، روان­آزرده­خویی رابطه منفی و معنادار، برونگرایی، سازگاری و مسئولیت­پذیری رابطه مثبت و معناداری با رضایت زناشویی دارند. بین پذیرا بودن به تجارب با رضایتمندی زناشویی رابطه­ای وجود نداشت. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که که از بین این 5 عامل به ترتیب روان­آزرده خویی و بعد از آن سازگاری بیشترین رابطه را با رضایت زناشویی داشته و توان پیش­بینی آن در سطح معناداری است.