اثربخشی برنامه توانبخشی هیجانی با رویکرد شناخت اجتماعی، بر کارکردهای عاطفی هیجانی دانش آموزان اتیستیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

10.22054/jep.2020.52800.3019

چکیده

مشکل هیجانی از ویژگی­های آشکار اغلب افراد اتیستیک محسوب می­شوند. ناتوانی هیجان خوانی مجموع مشکلاتی در درک حالات و عواطف خود و دیگری و نیز نقص در کارکرد هیجانی است. تحقیق حاضر با هدف طراحی آموزش هیجان خوانی به منظور بهبود مهارت‌های تشخیص، تفسیر و کاربست حالات هیجانی کودکان اتیستیک با عملکرد بالا انجام شده است. تحقیق حاضر از نوع آزمایشی، با طرح پیش آزمون، پس‌آزمون، پیگیری همراه با گروه کنترل است. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه دانش­آموزان با اختلال اتیسم عملکرد بالا، مدارس ­ویژه اتیسم شهر تهران است. از بین کل جامعه هدف، تعداد ۱۶ پسر اتیستیک با عملکرد بالا، که دارای ملاک‌های ورود به آزمایش بودند، به صورت نمونه در دسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش(۸ نفر) و کنترل (۸ نفر) جایگزین شدند. برنامه آموزش ذهن خوانی در ۱۴جلسه آموزشی متوالی در مرکز توانبخشی دوم آوریل، برای گروه آزمایش اجرا شد. از آزمون هیجان خوانی رایانه­ای برای بررسی توانایی هیجانی استفاده شد و داده‌های گردآوری شده با استفاده از تحلیل واریانس و و اندازه گیری مکرر تحلیل شدند. نتایج نشان داد که برنامه آموزش ذهن­خوانی بطور معنی­داری (درسطح۱./. p <) باعث بهبود و تقویت کارکردهای هیجانی در گروه آزمایش شد. باتوجه به اثربخشی برنامه ذهن خوانی بر کارکردهای هیجانی افراد اتیستیک، به عنوان یک روش مداخله ای برای استفاده در مراکز توانبخشی اتیسم پیشنهاد می­شود.

کلیدواژه‌ها


امین یزدی، امیر(1384). شناخت اجتماعی: تحولات استدلال نظریه ذهن در کودکان. فصلنامهمطالعاتتربیتی وروانشناسی، سال نهم. 2، ص 43-51
جلیلی، فاطمه(1390). مقایسه توانایی بازشناسی حالات هیجانی مختلف بر اساس اجزاء صورت در کودکان مبتلا به اختلال اتیسم با عملکرد بالا با همتایان عادی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات.
زیگلر، رابرت. واگنر الیبالی، مارتا. تفکر کودکان: روانشناسی رشد شناختی. ترجمه؛ سید کمال خرازی(1386). تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی
رضایی، سعید. (۱۳۹۶). اختلال  (تبیین، ارزیابی، تشخیص و درمان). چاپ سوم، تهران: انتشارات آوای نور.
رضایی، سعید. (۱۳۹۶). شناخت اجتماعی(اختلال اتیسم). تهران: انتشارات آوای نور.
محسنی، نیکچهر(۱۳۸۹). نظریه­ها در روانشناسی رشد، شناخت و شناخت اجتماعی، شناخت و عواطف. تهران: انتشارات پردیس
 
. References
Adolphs, R. (1999). Social cognition and the human brain. Trends in Cognitive Sciences, 3,469–479.
American Psychiatric Association.Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing:2013
Balconi M, Carrera A (2007). Emotional representation in facial expression and script A comparison between normal and autistic children. Res Dev Disabil; 28(4): 409-422.
Brosseau-Liard, P., Penney, D. & Poulin-Dubois, D. (2015), ‘Theory of Mind Selectively Predicts Preschoolers’ Knowledge-Based Selective Word Learning’, British Journal of Developmental Psychology, 33: 464–75. http://dx.doi.org/10.1111/bjdp.12107
Capps L, Yirmiya N, Sigman M. Understanding of simple and complex emotions in non-retarded children with autism. J Child Psychol Psychiatry 1992; 33(7): 1169-1182.
Falkmer M, Larsson M, Bjallmark A and Falkmer T. The importance of the eye area in face identification abilities and visual search strategies in persons with Asperger syndrome. Res Autism Spectrum Disorder 2010; doi: 10.1016/j.rasd.2010.01.011.
Farran EK, Branson A, King BJ (2011). Visual search for basic emotional expressions; impaired detection of anger, fear and sadness but a typical happy face advantage in autism. Res Autism Spectrum Disord; 5: 455-462
Gallese, V., Keysers, C., & Rizzolatti, G. (2004). A unifying view of the basis of social cognition. Journal of Trends Cognition Science, 8(9), 396-403.
Geary Melissa (2010). Social Cognition with Autism Spectrum Disorders and Peer Relationships. Neuron 28 (2): 355–63. ic issues
Hernandez N, Metzger A, Magne R, (2009). Exploration of core features of a human face by healthy and autistic adults analyzed by visual scanning. Neuropsychological; 47:1004–12.
Hobson, R., Lee, A., & Hobson, J. (2009). Qualities of symbolic play among children with autism: A social-developmental perspective. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39, 12-22
Jones, R.M., Pickles, A., Lord, C (2017). Evaluating the quality of peer interactions in children and adolescents with autism with the Penn Interactive Peer Play Scale (PIPPS). Mol. Autism؛، 8, 28-017-0144-x. collection.
Kahana-Kalman R, Goldman S (2008). Intermodal matching of emotional expressions in young children with autism. Res Autism Spectrum Disord; 2: 301-310.
Krysko KM, Rutherford MD (2009). A threat-detection advantage in those with autism spectrum disorders. Brain Cogn; 69(3): 472-480.
Nakayama, K and Duchaine, B (2004). “Developmental prosopagnosia and the Benton Facial Recognition Test”. Neurology.; 62:1219–1220
Rutherford M.D., Clements K.A., AB. Sekuler. (2007). Deference’s in discrimination of eye and mouth displacement in autism spectrum disorder. Vision Research 47 (2007) 2099–2110
Rutherford, M. D., & Towns, A. M. (2008). Scan path differences and similarities during emotion perception in those with and without autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 38, 1371–1381
Rump, Keiran M. Joyce L. Giovannelli. Nancy J. Minshew. Mark S. Strauss (2009). The Development of Emotion Recognition in Individuals with Autism. Child Development, Volume 80, Number 5, Pages 1434–1447
Semrud-Clikeman Margaret (2007). Children social competence. US: Springer Science Business Media, LLC
Schultz RT. (2005). Developmental deficits in social perception in autism: The role of the amygdala and fusiform face area. Int J Dev Neurosci; 23: 125-141
Yirmiya N, Sigman MD, Kssari C and Mundy P. Empathy and cognition in high-functioning children with autism. Child Dev 1992; 63(1): 150-160.
Yirmiya N, Sigman MD, Kssari C and Mundy P. Empathy and cognition in high-functioning children with autism. Child Dev 1992; 63(1): 150-160.
Van Kooten IA, Palmen SJ, von Cappeln P (2008). Neurons in the fusiform gyrus are fewer and smaller in autism. Brain;131(Pt. 4):987–99.