1
گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2
گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3
گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
10.22054/jep.2026.88074.4258
چکیده
هدف این پژوهش بررسی تأثیر اجرای طرح تحولی خوانا بر مهارت‌های خواندن و نوشتن دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی بود. روش پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر پایه دوم ابتدایی ناحیه چهار شهر کرج در سال تحصیلی 1402–1403 بود که از میان آن‌ها 50 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه آزمایش (25 نفر) و کنترل (25 نفر) قرار گرفتند. ابزار پژوهش، شامل آزمون‌های محقق‌ساخته مهارت خواندن و نوشتن بود که مؤلفه‌های خواندن (روخوانی، روان‌خوانی و درک مطلب) و مؤلفه‌های نوشتن (کلمه‌نویسی و جمله‌نویسی) را می‌سنجید. پس از اجرای پیش‌آزمون برای هر دو گروه، طرح تحولی خوانا طی هشت جلسه آموزشی در گروه آزمایش اجرا شد، درحالی‌که گروه کنترل آموزش‌های معمول کلاس را دریافت کرد. در پایان دوره، پس‌آزمون از هر دو گروه به عمل آمد و داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که اجرای طرح تحولی خوانا تأثیر معناداری بر بهبود مهارت‌های خواندن و نوشتن دانش‌آموزان دارد؛ به‌طوری‌که دانش‌آموزان گروه آزمایش در مؤلفه‌های روخوانی، روان‌خوانی، درک مطلب، کلمه‌نویسی و جمله‌نویسی عملکرد بهتری نسبت به گروه کنترل نشان دادند. همچنین بررسی اندازه اثرها نشان داد بیشترین تأثیر مربوط به درک مطلب و روخوانی بوده است. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که اجرای برنامه‌های آموزشی مبتنی بر طرح مدرسه خوانا می‌تواند نقش مؤثری در تقویت سواد پایه دانش‌آموزان دوره ابتدایی ایفا کند.
