تحلیل عملکرد مراکز مشکلات ویژه یادگیری در تسهیل یادگیری: نتایج کمی از دیدگاه معلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش گروه پژوهشی آموزش و توسعه پژوهشکده مطالعات توسعه سازمان جهاد دانشگاهی تهران، ایران.

2 پژوهشگر گروه پژوهشی آموزش و توسعه پژوهشکده مطالعات توسعه سازمان جهاد دانشگاهی تهران، ایران.

چکیده
هدف از این پژوهش، بررسی عملکرد مراکز مشکلات ویژه یادگیری و تأثیر آن بر تسهیل فرآیند یادگیری دانش‌آموزان دوره ابتدایی استان اصفهان است. این پژوهش با استفاده از روش آمیخته (کیفی و کمی) انجام شد و داده‌ها از طریق مصاحبه با ۱۵ نفر از خبرگان، بررسی اسناد و استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شدند. تعداد 371 پرسشنامه بین معلمان توزیع شد که نرخ بازگشت آن‌ها ۸۵ درصد بود. نتایج نشان می‌دهد که عملکرد مراکز ویژه یادگیری نیاز به بهبود دارد، به‌ویژه در زمینه ارتباط با مدارس و همکاری با والدین. تحلیل داده‌های کمی نشان داد که میانگین رضایت والدین و معلمان از خدمات ارائه‌شده 4/3 از ۵ بود که نشان‌دهنده عملکرد بالاتر از متوسط این مراکز است. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که این مراکز توانایی بهبود فرآیند یادگیری دانش‌آموزان با نیازهای ویژه را دارند، اما نیازمند اصلاحات بیشتری در نحوه ارائه خدمات و هماهنگی با سایر عوامل مرتبط هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

احمدحسینی، سمانه؛ خوشگفتار مقدم، علی‌اکبر. (1403). مدل‌یابی معادلات ساختاری اضطراب، افسردگی و مشکلات یادگیری دانش‌آموزان با میانجی‌گری رفتار خشونت‌آمیز. پیشرفت‌های نوین در مدیریت آموزشی، 16، 78-95. https://www.magiran.com/p2792796
آقائی، محمدحسن، حسنوند، محمدباقر و تاری، علی. (1404). بررسی روابط ساختاری بین کارکردهای اجرایی، انگیزه تحصیلی، اضطراب و افسردگی در بین دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی. 21(76). 147-169. https://doi.org/10. 2054/jep.2025.82086.4078
امین‌آبادی، زهرا، علیزاده، حمید، سعدی پور، اسماعیل، ابراهیمی قوام، صغرا، فرخی، نورعلی. (1404).  بررسی اثربخشی الگوی پاسخ-به-مداخله در پیشگیری از بیش‌تشخیصی اختلال خواندن. مجله مطالعات ناتوانی، ۱۲، ۱۲۲-۱۲۲. http://jdisabilstud.org/article-1-1605-fa.html
حسنی عبد، معصومه، نقش، زهرا، و مصلحی، حامد. (1404). اثربخشی بازی‌درمانی شناختی- رفتاری بر توجه پایدار، بازداری پاسخ و انعطاف‌پذیری شناختی کودکان دارای اختلال نارسایی توجه / بیش‌فعالی. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 21(77)، 63-101. https://doi.org/10.22054/jep.2025.86969.4217
حمیدی فریده، الهامی حدیثه، ولی زاده رضا. (1401). تبیین تجارب زیسته مربیان مراکز آموزشی و توان‌بخشی مشکلات ویژه یادگیری از چالش‌های تغییر آموزش حضوری به آموزش مجازی در دوران شیوع ویروس کرونا. تعلیم و تربیت استثنایی، ۲ (۱۶۸)، ۳۷-۴۸ https://www.magiran.com/p2469231
خلدی‌زاد، فرشاد؛ جنانی، امیرحسین؛ قیصر انزابی، میثم. (1403). تأثیر کاربرد فناوری نوین در آموزش دانش‌آموزان دارای مشکلات آموزشی. هفدهمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران.
داداشی نوشهر، سعیده. (1402). تحلیل نیازهای آموزشی دانش‌آموزان با اختلالات یادگیری و نقش آموزگار استثنایی در پاسخگویی به این نیازها. سومین همایش ملی ایده‌های کاربردی در علوم تربیتی، روانشناسی و مطالعات فرهنگی.
علیزاده، حمید، امین‌آبادی، زهرا، سعدی‌پور، اسماعیل، ابراهیمی قوام، صغرا، فرخی، نورعلی. (1396). پاسخ به مداخله: رویکرد تشخیصی و درمانی برای دانش‌آموزان با ناتوانی‌های یادگیری. مجله مطالعات ناتوانی، ۷، ۵۷-۵۷. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23222840.1396.7.0.30.8
کریم زندی، محسن، پورحسینی لیلاکوهی، فاطمه، مصدق فیروزآبادی، صغرا، و محسنی طارمسری، مریم. (1398). اثربخشی آموزش نظریه ذهن بر مهارت اجتماعی و مشکلات رفتاری دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه با آسیب خواندن. مطالعات ناتوانی، 9(1). http://jdisabilstud.org/article-1-1040-fa.html
نریمانی، محمد، رجبی، سوران، افروز، غلامعلی و صمدی خوشخو، حسن. (1390). بررسی کارآمدی مراکز ناتوانی‌های یادگیری استان اردبیل در بهبود علائم اختلال یادگیری دانش‌آموزان. ناتوانی‌های یادگیری، (1)، 109-128. https://jld.uma.ac.ir/article_93.html?lang=fa
نجاتی‌فر، سارا و فرامرزی، سالار. (1403). تدوین مدل فرسودگی تحصیلی در دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص بر اساس عوامل مؤثر بر آن: یک مطالعه داده بنیاد. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 20(72). 79- 106. https://doi.org/10.22054/jep.2024.71839.3777
Aghaei, M. H., Hasanvand, M. B., & Tari, A. (2025). Investigating the structural relationships between executive functions, academic motivation, anxiety, and depression among students with learning disabilities. Quarterly Journal of Educational Psychology, 21(76), 147-169. https://doi.org/10.2054/jep.2025.82086.4078 [In Persian]
Ahmadhosseini, S., & Khoshgoftar Moghaddam, A. A. (2024). Structural equation modeling of anxiety, depression, and learning problems in students with the mediation of violent behavior. New Advances in Educational Management, 16, 78-95. https://www.magiran.com/p2792796 [In Persian]
Alizadeh, H., Aminabadi, Z., Saadipour, E., Ebrahimi Ghavam, S., & Farrokhi, N. (2017). Response to intervention: A diagnostic and therapeutic approach for students with learning disabilities. Journal of Disability Studies, 7, 57-57. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23222840.1396.7.0.30.8 [In Persian]
Aminabadi, Z., Alizadeh, H., Saadipour, E., Ebrahimi Ghavam, S., & Farrokhi, N. (2025). Investigating the effectiveness of the response-to-intervention model in preventing overdiagnosis of reading disorder. Journal of Disability Studies, 12, 122-122. http://jdisabilstud.org/article-1-1605-fa.html [In Persian]
Butterworth, B. (2019). The mathematical brain: How children learn mathematics and what it means for education. Macmillan Education.
Cortiella, C., & Horowitz, S. H. (2014). The state of learning disabilities: Facts, trends and emerging issues (3rd ed.). National Center for Learning Disabilities.
Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334. https://doi.org/10.1007/BF02310555
Dadashi Noushahr, S. (2023). Analysis of the educational needs of students with learning disabilities and the role of the special education teacher in meeting these needs. Third National Conference on Practical Ideas in Educational Sciences, Psychology and Cultural Studies. [In Persian]
Epstein, J. L. (2002). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools. Westview Press.
Field, A. (2024). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (6th ed.). Sage Publications.
Fletcher, J. M., Lyon, G. R., Fuchs, L. S., & Barnes, M. A. (2018). Learning disabilities: From identification to intervention (2nd ed.). Guilford Publications.
Friend, M., & Bursuck, W. D. (2019). Including students with special needs: A practical guide for classroom teachers (8th ed.). Pearson Education.
Fuchs, L. S., Fuchs, D., & Compton, D. L. (2012). The early prevention of mathematics difficulty: Its necessity and feasibility. Journal of Learning Disabilities, 45(3), 257–267. https://doi.org/10.1177/0022219412442167
Hamidi, F., Elhami, H., & Valizadeh, R. (2022). Explaining the lived experiences of educators in educational and rehabilitation centers for specific learning problems regarding the challenges of transitioning from in-person to virtual education during the COVID-19 pandemic. Exceptional Education and Training, 2(168), 37-48. https://www.magiran.com/p2469231 [In Persian]
Hassani Abd, M., Naghsh, Z., & Moslehi, H. (2025). The effectiveness of cognitive-behavioral play therapy on sustained attention, response inhibition, and cognitive flexibility in children with attention deficit/hyperactivity disorder. Quarterly Journal of Educational Psychology, 21(77), 63-101. https://doi.org/10.22054/jep.2025.86969.4217 [In Persian]
Hattie, J. (2008). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
Karim Zandi, M., Pourhosseini Lilakuhi, F., Massadegh Firoozabadi, S., & Mohseni Taramsari, M. (2019). The effectiveness of theory of mind training on social skills and behavioral problems of students with specific learning disabilities with reading impairment. Journal of Disability Studies, 9(1). http://jdisabilstud.org/article-1-1040-fa.html [In Persian]
Khaldizad, F., Janani, A. H., & Ghaisar Anzabi, M. (2024). The impact of using new technology in educating students with educational problems. 17th International Conference on Management and Humanities Research in Iran. [In Persian]
Kirk, S. A., Gallagher, J. J., Coleman, M. R., & Anastasiow, N. J. (2015). Educating exceptional children (14th ed.). Cengage Learning.