نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مریم سلماسی ¹
• اکبر رضایی ²
• علی نقی اقدسی ²

¹ دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

² استاد روانشناسی تربیتی، دانشگاه پیام نور مرکز تبریز، تبریز، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی مدل ساختاری ارتباط بین ذهن آگاهی و شایستگی‌های اجتماعی-هیجانی با نقش میانجی کارکردهای اجرایی در دانش‌آموزان متوسطه با عملکرد تحصیلی پایین انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی بوده و جامعه آماری آن شامل دانش‌آموزان متوسطه دوم شهر خوی در سال تحصیلی 1403-1402 بود. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای مرحله‌ای انجام شد و 330 دانش‌آموز انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس شایستگی اجتماعی-هیجانی، پرسشنامه نقایص کارکردهای اجرایی بارکلی، پرسشنامه ذهن‌آگاهی پنج‌وجهی بود. تجزیه و تحلیل داده ها استفاده از همبستگی پیرسون و تحلیل معادلات ساختاری در برنامه های SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 21 انجام شد. تحلیل داده ها نشان داد که ذهن آگاهی اثر منفی و معنی داری با ضریب اثر 251/0 بر شایستگی اجتماعی-هیجانی و با ضریب اثر 494/0- بر کارکردهای اجرایی دارد. همچنین، کارکردهای اجرایی اثر منفی و معنی داری با ضریب اثر 457/0- بر شایستگی اجتماعی-هیجانی دارد. تحلیل اثرات غیرمستقیم نشان داد که ذهن آگاهی از طریق کارکردهای اجرایی بر شایستگی های اجتماعی-هیجانی اثر غیرمستقیم معنی داری به صورت مثبت دارد (003/0=P، 226/0=β). با توجه به یافته ها می توان مطرح ساخت که ذهن آگاهی و کارکردهای اجرایی نقش قابل توجهی در شایستگی اجتماعی هیجانی دانش آموزان با عملکرد تحصیلی پایین دارند و بایستی در مداخلات روانشناختی به تقویت این ظرفیت های شناختی و هیجانی توجه ویژه ای صورت گیرد.

کلیدواژه‌ها

• شایستگی‌های اجتماعی-هیجانی
• کارکردهای اجرایی
• ذهن آگاهی
• عملکرد تحصیلی پایین

موضوعات

• روانشناسی یادگیری