فصلنامه روان شناسی تربیتی

تدوین الگوی معنایابی نوجوانان مبتنی بر ساز‌و‌کارهای خانوادگی.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدرضا کریمی 1
سید محمدمهدی ساداتی هریکنده 2
سیدمحمد تحویلداری 3
سیدعلیرضا تحویلداری 4
ابراهیم نعیمی 5

1 مشاوره خانواده، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 مشاوره، روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

3 مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

5 دانشیار گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

10.22054/jep.2026.91602.4362
چکیده
هدف این پژوهش تدوین الگوی معنایابی نوجوانان بر اساس سازوکارهای خانوادگی بود. با توجه به اهمیت دوره نوجوانی در شکل‌گیری هویت فردی و اجتماعی، تلاش شد الگویی جامع از فرایندهای معنابخش ارائه شود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش نظریه داده‌بنیاد بر اساس الگوی اشتراس و کوربین انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۲ نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله شامل ۱۲ پسر و ۱۰ دختر گردآوری گردید. نمونه‌گیری به صورت هدفمند انجام شد و تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد که کدهای محوری استخراج‌شده شامل فرایندهای معنابخش خانوادگی، بستر معنابخش خانوادگی، بستر معنابخش فرهنگی–اجتماعی، ظرفیت‌های درونی تداوم معنا، استحاله تعاملات خانوادگی، فرسایش نظام ارزشی–فرهنگی خانوادگی، فرسایش معنایی و رکود درونی نوجوانان، فشارهای محیطی–اجتماعی، بازآفرینی درونی معنا، فرایندهای خانوادگی معنا‌محور، پیوندهای اجتماعی و فرهنگی معنا‌محور، پیامدهای فردی معنایابی، پیامدهای خانوادگی معنایابی و پیامدهای فرهنگی–اجتماعی معنایابی بودند. این مقوله‌ها الگویی را ترسیم کردند که نشان می‌دهد معنایابی نوجوانان فرآیندی پویا و چندلایه است که تحت تأثیر سازوکارهای خانوادگی، بستر فرهنگی–اجتماعی و ظرفیت‌های درونی قرار دارد. نتیجه‌گیری کلی پژوهش بیانگر آن است که خانواده به‌عنوان بستر اصلی معنایابی نوجوانان عمل می‌کند و توجه به سازوکارهای خانوادگی می‌تواند راهکارهای مؤثری برای ارتقای سلامت روانی، انسجام هویتی و سرمایه اجتماعی نسل جوان فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

معنایابی
ساز‌و‌کارهای‌خانوادگی
نوجوانان
داده‌بنیاد

صفحه اصلی

بانک ها و نمایه نامه ها

اعضای هیات تحریریه

ارسال مقاله

تماس با ما