1
عضو هیات علمی گروه دروس عمومی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2
استاد گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
10.22054/jep.2026.89294.4299
چکیده
این پژوهش با تکیه بر نظریههای عدالت سازمانی و پاسخ هیجانی، به بررسی واکنشهای هیجانی و رفتاری دانشجویان به بیعدالتی مدرسان در بافت کاوش نشده آموزش زبان انگلیسی میپردازد. با رویکرد پدیدارشناسی، پژوهشگران دادهها را از نمونهای ناهمگن شامل ۵۵ دانشجوی کارشناسی رشته زبان انگلیسی در ایران، از طریق پرسشنامهی پاسخ آزاد گردآوریکردند. تحلیل دادههای کیفی در نرمافزار مکسکیودا با رویکرد استقرایی در تحلیل مضمونی، به شناسایی دو مضمون منجرشد: 1) واکنشهای هیجانی 2) واکنشهای رفتاری به بیعدالتی کلاسی. آنچه هیجانات منفی دانشجویان را برانگیخت، تجربهی بیعدالتی بود؛ تجربهای که بازتابی از تصویر روانی تضعیفشده آنها از خود (بیارزشی، ضعف)، احساسات درونی نامطلوب (ناامیدی، سرخوردگی، اضطراب)، ناامیدی از نحوه برخورد مدرس با آنها در روابط بینفردی (دلسردی، بیاعتنایی، خجالت) و نیز دیدگاه منفی نسبت به درس، مدرس و نظام آموزشی بود. بعلاوه، بیعدالتی مدرس به اندازه کافی تاثیرگذار بود که رفتار تحصیلی دانشآموزان را تحتالشعاع قراردهد، بهطوری که آنها طیف وسیعی از رفتارهای منفعلانه (سکوت، پذیرش، بیعملی)، تضعیفکننده (شکایت، بیانگیزگی، صحبتکردن با عصبانیت) و تسهیلکننده (دفاع از حقوق خود، رفتار محترمانه) نشاندادند. یافتههای این پژوهش نشانمیدهد که عدالت، بهعنوان یک ویژگی حرفهای بنیادین، باید تمامی ابعاد رفتار مدرس را دربرگیرد؛ چراکه فقدان آن، جوّ عاطفی و اجتماعی کلاس درس را تضعیفمیکند. ازاینرو، ضروری است که مدیران آموزشی، نظامی منسجم برای پایش نمرهدهی ناپایدار، جانبداری و سوگیری مدرسان ایجادکنند که هدف آن توسعهی حرفهای باشد نه کنترل تنبیهی. در نتیجه، میتوان برای مدرسانی که در پایبندی به اصول عدالت تعیینشده از سوی نهاد آموزشی ناکام میمانند، دورههای منظم آموزش مدرسان برگزارکرد.