بررسی تحلیل محتوای کتاب فارسی بخوانیم پایه ششم ابتدایی براساس عوامل ذهنی و شاخص‌های خلاقیت از نظر گیلفورد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی

2 استادیار، علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد، آموزش ابتدایی، دانشگاه علامه طباطبائی

4 کارشناسی ارشد و پروش کودکان پیش ازدبستان دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی محتوای کتاب فارسی (بخوانیم) پایه ششم ابتدایی براساس عوامل خلاقیت گیلفورد (حافظه شناختی، تفکر همگرا و واگرا و قضاوت ارزشیاب) انجام شده است. جامعه آماری شامل کل محتوای کتاب فارسی (متن و خودآزمایی) در سال تحصیلی 91-92 بود. ابزار گردآوری داده‌های این تحقیق نیز شامل فرم تحلیل محتوای محقق‌ساخته بود که بر مبنای شاخص خلاقیت گیلفورد تهیه شده است. روایی آن با اخذ نظرات اساتید برنامه‌ریزی درسی و روانشناسی تربیتی به‌دست آمده و پایایی ابزار پس از یکپارچه کردن و تعریف عملیاتی شاخص‌های خلاقیت گیلفورد و انتخاب 20/0 از محتوای کتاب مذکور با استفاده از آلفای کرنباخ 85/0 برآورد شد. بررسی زمینۀ میزان تطبیق محتوا در متن با عوامل خلاقیت گیلفورد نشان داد که سطح شناختی با تبیین 94/0 از محتوای کتاب حاضر ببیشترین اهمیت را داراست و بعد ازآن تفکر واگرا 61/4 و تفکر همگرا 80/0 و قضاوت ارزشیاب با 23/0 کمترین درصد را به خود اختصاص دادند. در زمینه تطبیق خودآزمایی می‌توان گفت که تفکر واگرا با 7/40 حافظه شناختی با 48/31 تفکر همگرا 77/27 یشترین درصد را به خود اختصاص دادند؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که در محتوا (متن) کتاب فارسی پایه ششم به حافظه شناختی توجه بیشتر و به سطوح بالای خلاقیت توجه کمتری شده است و در خودآزمایی‌ها، بیشترین توجه به تفکر واگرا شده است.

کلیدواژه‌ها


پیرخائفی، علیرضا. (1379). پرورش خلاقیت. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. تهران: مرکز آموزش از راه دور. تهران: انتشارات یادوارۀ کتاب.
جهانگیر، عطیه. (1390). بررسی تحلیل محتوای کتاب­های فارسی پایه چهارم ابتدایی بر اساس عوامل خلاقیت گیلفورد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
رجبی باغدار، علی. (1377). بررسی تطبیقی محتوای کتاب فارسی سال­های اول تا سوم دوره ابتدایی با شاخص­های گیلفورد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
رحمتی، احمد. (1390). تحلیل محتوای کتاب فارسی بخوانیم و بنویسیم پایه اول ابتدایی بر اساس عوامل خلاقیت گیلفورد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
سام خانیان، محمد ربیع. (1387). خلاقیت و نوآوری در سازمان آموزشی (مفاهیم، نظریه­ها، تکنیک­ها و سنجش). تهران: انتشارات آگاه.
سرداری گرده، باقر. (1381). بررسی تحلیلی محتوای کتب درسی در رابطه با اعمال ذهنی و شاخص­های خلاقیت گیلفورد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
سلیمی، لیلا و عصاره، علیرضا. (1392). تحلیل محتوای کتاب درسی علوم تجربی سال دوم راهنمایی بر اساس عوامل خلاقیت گیلفورد، ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، دوره دوم، شماره 4، بهار 9.
سیف، علی‌اکبر. (1387). روانشناسی پرورشی. تهران: انتشارات آگاه.
شعبان­زاده چماچمائی، حمید. (1384). بررسی تحلیل محتوای کتاب­های فارسی پایه دوم ابتدایی بر اساس عوامل خلاقیت گیلفورد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
شهمیر، سامیه. (1390). تحلیل محتوای کتاب دروس علوم دوره راهنمایی از دیدگاه الگوی آموزش خلاقیت پلسک، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی.
عصاره، علیرضا. (1389). مطالعات تطبیقی آموزش‌وپرورش دوره اول متوسطه در کشورهای منتخب.
فلاح تفتی، سعیده. (1386). بررسی شیوه­های پرورش خلاقیت در دانش آموزان از دیدگاه معلمان ابتدایی شهر تهران و ارائه الگوی خلاقیت. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبائی.
کلیجی، مسعود اسلامی و ابراهیمی مته کلایی، رضا. (1390). تحلیل محتوای کتاب درسی ریاضی پنجم ابتدایی از دیدگاه الگوی خلاقیت گیلفورد. سومین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی مطالعات اجتماعی و فرهنگی، اصفهان.
مهدوی پور، محمدرضا. (1387). تحلیل محتوای کتاب شیمی نظام متوسطه ازنظر تطبیق با عوامل خلاقیت گیلفورد و مهارت حل مسئله گانیه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
Fernandes, A. A., da Silva Vieira, S., Medeiros, A. P., & Natal Jorge, R. M. (2009). Structured methods of new product development and creativity management: A teaching experience. Creativity and Innovation Management, 18(3), 160-175.
Gamlath, S. L. (2008). Creativity in Teaching and Learning: A Global Economic Perspective.
Sternberg, R. J. (2003). Wisdom, intelligence, and creativity synthesized. Cambridge University Press.
Williams, F. E. (1969). Models for encouraging creativity in the classroom by integrating cognitive-affective behaviors. Educational Technology, 9(12), 7-13.
Wolk, S. (2007). why go to school.648-658.elsegundomiddleschool. edlioschool.com/.../Wolk-Why%20Go%20To%