رابطه سوگیری‌های خودکارآمدی ریاضی با انگیزش، عواطف و عملکرد تحصیلی در دانش‌آموزان دوره راهنمایی شهر شیراز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 - استاد دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شیراز

2 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شیراز

3 استادیار پژوهشی پژوهشکده علوم اجتماعی دانشگاه شیراز (نویسنده مسئول) mbahrani@shirazu.ac.ir

چکیده

هدف از این مطالعه، بررسی میزان سوگیری باورهای خودکارآمدی دانش‌آموزان با توجه به ملاک‌های بیرونی، و تأثیر آن بر پیامدهای انگیزشی،‌ عاطفی و عملکرد تحصیلی آنان بوده است. جامعه آماری این تحقیق را دانش‌آموزان پابه دوم راهنمایی تشکیل می‌دادند و نمونه مورد مطالعه شامل 273 نفر از دانش‌آموزان (150 دختر و 123 پسر) بودند که ‌به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه‌ای متشکل چند مقیاس برای سنجش خودکارآمدی، انگیزش، عواطف و احساس نسبت به مدرسه، به همراه یک آزمون ریاضی محقق ساخته بوده است. براساس اختلاف نمره مقیاس خودکارآمدی با معدل سه نمرة ارزیابی معلمان،‌ ارزیابی همکلاسان و نمره کسب شده در آزمون ریاضی،‌ دانش‌آموزان به سه گروه دارای قضاوت‌های خودکارآمدی خوشبینانه،‌ واقع‌بینانه و بدبینانه تقسیم شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از شیوه تحلیل واریانس و آزمون تی صورت گرفته است. یافته‌ها نشان ‌داد که بیشتر دانش‌آموزان دچار خطای بیش‌برآورد خودکارآمدی تحصیلی‌ هستند. تحلیل واریانس پیامدهای انگیزشی و عاطفی حاکی از تفاوت معنادار میانگین گروه‌ دارای باورهای خودکارآمدی واقع‌بینانه و بدبینانه، به نفع گروه اول بود. همچنین در متغیر عملکرد ریاضی میانگین‌های هر سه گروه بطور معناداری از یکدیگر متفاوت بودند. گروه دارای باورهای بدبینانه بالاترین و گروه دارای باورهای خوشبینانه کمترین نمره عملکرد ریاضی را دارا بودند. این نتایج نشان دهنده ارتباط نوع باورهای خودکارآمدی دانش‌آموزان با جنبه‌های انگیزشی،‌ عاطفی و عملکردی در امور تحصیلی است. با توجه به برآورد غیر واقع بینانه دانش‌آموزان از کارآمدی تحصیلی خود، توصیه می‌شود درباره واقعی‌تر نمودن خودکارآمدی آنان چاره‌اندیشی شود.

کلیدواژه‌ها


بحرانی، محمود و رضویه، اصغر. (1388). بررسی روایی و پایایی مقیاس انگیزش تحصیلی هارتر. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی، دوره 5، شماره1، صص 72-51.

 

 

منابع انگلیسی

Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanisms in human agency. American Psychologist, 37, 122-147.

Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall .

Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117-148.

Bandura, A.  (1994). Self-efficacy. Encyclopedia of  Human Behavior, 4, 71-81.

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.

Bouffard, T., Boisvert, M., & Veseau, C. (2003). The illusion of incompetence and its correlates among elementary school children and their parents. Learning and Individual Differences, 14, 31–46.International Journal of Psychology, 40, 373–384.

Chen, (2003). Exploring the accuracy and predictability of the self-efficacy beliefs of seventh-grade mathematics students. Learning and Individual Differences, 14, 79-92.

Chen, P. and Zimmerman, B. (2007). A cross-national comparison study in the accuracy if self-efficacy beliefs of middle-school mathematics students. The Journal of Experimental Education, 75(3), 221-244.

Dupeyrat, C. Escribe, Ch., Huet, N. & Re´gner, I. (2011). Positive biases in self-assessment of mathematics competence, achievement goals, and mathematics performance. International Journal of Educational Research, 50 241–250.

Dweck, C. S. & Leggett, E. L. (1988). A social-cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review, 95, 256-273.

Golightly, T. R. (2007). Defining the components of academic self-efficacy in Navajo American Indian high school students. An unpublished PhD dissertation, Brigham Young University.

Gravill, J. I., Compeau, D. R. & Marcolin, B. L. (2002). Metacognition and IT: The influence of self-efficacy and self-awareness. English Americas Conference on Information Systems, an online article.

Harter, S. (1981). A new self–report of intrinsic versus extrinsic orientation in classroom: Motivational and informational Components, Developmental Psychology, 17(3).  300-312.

Kenkyu, Sh. ( 1993). Self-efficacy productiveness and its determinants among preschoolers. The journal of Psychology,  64(1), 1-8.

Klassen, R. M. (2004). Optimism and realism: A review of self-efficacy from a cross-cultural perspective. International Journal of Psychology, 39(3), 205-230.

Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational & Psychological Measurement, 30, 607-610.

Lapper, M. R., Corpus, J. H.  & Iyengar Sh. S. (2005). Intrinsic and extrinsic motivation in the classroom: Age differences and academic correlates. Journal of Educational Psychology, 97(2), 184-196.

Lewinsohn, P. M., Mischel, w., Chaplin, W., & Barton, R. (1980). Social competence and depression : The role of illusory self-perceptions. Journal of Abnormal Psychology, 89, 103-212.

Little, T. D., Oettingen, G., Stetsenko, & Baltes, P. B. (1995). Children's action control beliefs about school performance: How do American children concern with German and Russian children?  Journal of Personality and Social Psychology, 69, 689-700.

MacIver, D. J., Stripek, D. J., & Daniels, D. H. (1991). Explaining within-semester changes in students' effort in junior high school courses. Journal of Educational Psychology, 83, 210-221.

Moores, T. T. & Chang, J. Ch (2009). Self-efficacy, Overconfidence, and negative effect on subsequent performance: A field study. Information and management, 46, 69-76.

Narciss, S., Koerndle, H. & Dresel, M. (2011). Self-evaluation accuracy and satisfaction with performance: Are there affective costs or benefits of positive self-evaluation bias? International Journal of Educational Research, 50, 230–240.

Pajares, F. (1996). Self-efficacy beliefs and mathematical problem solving of gifted students. Contemporary Educational Psychology, 21, 325-344.

Pajares, F. (1997). Current direction in Self-efficacy research. Advance in Motivation and Achievement. 10, 1-49. An online Article: www. Des.emory.edu/mfp/ effchapter.html.

Pajares, F. & Graham, L.  (1999). Self-efficacy, motivation constructs and mathematical performance of entering middle school students. Contemporary Educational Psychology, 24, 124-139.

Pajares, F. & Kranzler, J. (1995). Self-efficacy beliefs and general mental ability in mathematical problem solving. Journal of Educational Psychology,  20,  426-443.

Pajares, F. & Miller, M. D. (1994). Role of self-efficacy and self-concept beliefs in mathematical problem solving: a path analysis. Journal of Educational Psychology, 86(2), 193-203.

Pajares, F. & Valiante, G. (1999). Grade level and gender differences in the writing self-beliefs of middle school students. Contemporary Educational Psychology, 24, 390-405.

Pajares, F. & Valiante, G. (2001). Gender differences in the writing motivation and achievement of middle school students: A function of gender orientation? Contemporary Educational Psychology, 26, p 366-381.

Schunk, D. H. (1981). Modeling and attributional effect on children achievement: A self-efficacy analysis. Journal of Educational Psychology, 73, 93-105.

Urdan, T. & Midgly, C. (2003). Changes in the perceived classroom goal structure and pattern of adaptive learning during early adolescence. Contemporary Educational Psychology, 28, 524-551.

Usher, E. L. & Pajares, F. (2009). Sources of self-efficacy in mathematics: A validation study. Contemporary Educational Psychology, 34, 89-101.

Vancouver, J. B., Thompson, Ch. M., Tischner, E. C, & Putka, D. J. (2002). Two studies examining the negative effect of self-efficacy on performance. Journal of  Applied Psychology,  87(3),  506-516.

Weiner, B. (1986). An attribution theory of  achievement motivation and emotion. Psychological Review, Vol. 92, pp. 548-573.

Zimmerman, B. J., Bandura, A. & Martinez-Pons, M. (1992). Self-motivation for academic attention: The role of self-efficacy beliefs and personal goal setting. American Educational Research Journal, 29, 63-676.