اثر‏بخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر درک مطلب دانش‎آموزان پسر دوم راهنمایی منطقه 11 آموزش و پرورش شهر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضوهیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

این پژوهش به منظور بررسی اثر‏بخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر درک مطلب دانش‏آموزان پسر دوم راهنمایی منطقه 11 آموزش و پرورش شهر تهران صورت گرفته است. از بین 17 مدرسه، سه مدرسه و از هر مدرسه یک کلاس به صورت تصادفی انتخاب شدند و در دو گروه آزمایشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی و گروه کنترل قرار گرفتند. آزمون درک مطلب محقق ساخته از دو متن متفاوت برای پیش‏آزمون و پس‏آزمون تهیه و اجرا شد. برای دو گروه آزمایشی به مدت 8 جلسه 45 تا 60 دقیقه‏ای آموزش راهبردها انجام گرفت. با آزمون تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون تعقیبی توکی فرضیه‏ها مورد آزمون قرار گرفت و نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات افزوده گروه‏های آزمایشی با میانگین گروه کنترل در سطح 01/0=α تفاوت معنی‏دار وجود دارد، و میانگین نمرات افزوده گروه آزمایشی آموزش راهبردهای فراشناختی بیشتر از گروه آزمایشی آموزش راهبردهای شناختی به‏دست آمد که در سطح 05/0=α تفاوت بین میانگین‏ها معنی‏دار شده است. پیشنهاد شده است که معلمان، راهبردهای شناختی و فراشناختی را به هنگام تدریس دروس معرفی نمایند.

کلیدواژه‌ها


آدم‏زاده، فاطمه. (1380). تأثیر آموزش راهبردهای شناختی در اصلاح مشکلات بیان نوشتاری دانش آموزان با ناتوانی یادگیری. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد. دانشگاه تهران.
استوار، نگار. (1381). مقایسه اثر‏بخشی آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر بهبود عملکرد در تکالیف علوم. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
بشاورد، سیمین. (1379).تأثیر آموزش راهبردهای شناختی- فراشناختی بر عملکرد حل مسآله ریاضی دانش‏آموزان عقب‏مانده ذهنی. پایان‏‏نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه تهران.
بلوم، بنجامین س. (1363). ویژگی‏های آدمی و یادگیری آموزشگاهی (علی‏اکبر سیف، مترجم). تهران: مرکز نشر دانشگاهی (تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، 1982).
پاکدامن ساوجی، آذر. (1379). تأثیر آموزش راهبردهای فراشناختی بر درک مطلب دانش‏آموزان با مشکل درک خواندن. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه تهران.
سیف، علی‏اکبر. (1380). روان‏شناسی پرورشی، روان‏شناسی یادگیری و آموزش (ویراست نو). تهران: آگاه.
سیف، علی‏اکبر. (1382). اندازه‏گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی ( ویرایش سوم). تهران: دوران.
شعاری‏نژاد، علی‏اکبر. (1380). نگاهی نوبه روان‏شناسی آموختن یا روان‏شناسی تغییر رفتار (جلد اول). تهران: چاپ بخش.
صالحی، جواد. (1381). تأثیر دانش فراشناختی و آموزش روش خود پرسشگری هدایت شده بر عملکرد حل مسأله کودکان: یک رویکرد فرایندگرا. پایان‏نامه دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.
کار‏شکی، حسین. (1380). تآثیر آموزش راهبردهای شناختی بر عملکرد درک مطلب دانش‏آموزان. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه تهران.
کرمی، ابوالفضل. (1381). تدوین ابزار سنجش راهبردهای یادگیری و مطالعه و تعیین رابطه این راهبردها با پیشرفت تحصیلی دانش‏آموزان متوسطه تهران. پایان‏نامه دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.
کله، پی و چان، ال.(1372). روش‏ها و راهبردها در تعلیم و تربیت کودکان استثنایی( فرهاد ماهر، مترجم). تهران: قومس ( تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، 1990).
گلاور، جی. ای، رانینگ آر.آر. و پردنینگ آر. اچ. (1377). روان‏شناسی شناختی برای معلمان (علینقی‏کمال- خرازی، مترجم).تهران: مرکز نشر دانشگاهی ( تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، 1990).
متولی، محمد. (1376). بررسی تأثیر آموزش راهبردهای فراشناختی برخواندن، درک مطلب و سرعت یادگیری دانش‏آموزان کلاس‏های اول دبیرستانی دختران شهرستان فردوس. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
مشهدی میقانی، فریده. (1376). بررسی تأثیر مهارت‏های مطالعه بردرک مطلب، سرعت خواندن دانش‏آموزان دختر مقاطع راهنمایی و متوسطه. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه تهران.
وست وود، پیتر. (1381) آموزش و پرورش کودکان با نیازهای ویژه. (شاهرخ مکوند حسنی و فرخ شیلاندری، مترجمان). تهران: رشد، (تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، بی تا).
یوسفی، فخرالسادات.(1380). بررسی تأثیر آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر بهبود عملکرد حل‏ مسأله دانش‏آموزان حساب نارسا. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی و احد تهران.
منابع انگلیسی
Alexander, Patricia A., Murphy. Karen & Guan Josephs.(1998). The learning and study strategies of highly able female students in Singapore. Educational psychology. 18,391-408.
Butler.D.&Wine.J.(1995). Promoting strategic learning by postsecondary students with learning disabilities. Journal of learning disabilities. 28,17o-190.
Cross, D.R.& Paris, Scot.(1988). Developmental and instructional analyses and children's metacognition and reading comprehension. Journal of Educational psychology. 80, 131-142.
Flavell, J.H.(1979). Metacognition and cognitive monitoring. A new Area of cognitive-development inquiry. American psychologist. 34,906-911.
Fox, Murk, (1994). Introduction to education psychological perspectives in education. London: Casell Educational limited.
Gage, N.L. & Berliner, D.C.(1998). Educational psychology (sixthed.) U.S.A: Houghton Mifflin, Company.
Ghazi, Ghaith. (2003). Effect of think alouds on litral and Higher-order reading comprehension. Educational Research Quarterly. 26,13-16.
Lambert, Monica A.(2000). Tips for teaching, using cognitive and metacogtinive learning strategies in the classroom. Preventing school failture. 44,81-83.
Lederer, Jeffrey. (2000). Reciprocal teaching of social studies in inclusive elementary classroom. Journal of learning disability. Austin. 33,91-107.
Leffrancois, G.R.(1997). Psychology of teaching. Wadsworth publishing company.
Long, Martyn.(2000). The psycholy of education. London: Routledge falmer.
Pachler, Norbert,& Field, kit.(2001). Learning to teach modern foreign languages in the secondary school. A companion to school experience(2nd, ed). London: Rout ledge farmer.
Palinscar, A.S. and Brown, A.L.(1984). The reciprocal teaching of comprehension- Fostering and comprehention, monitoring activities.Cognition and Instruction. 1,117-175.
Paris, S.G., Lipson, M.Y. and Wixson, K.K. (1983). Becoming a strategic reader. Contemporary educational psychology, 8,293-316.
Paris, S.G. & Jacobs, J.E.(1984). The benefits of informed instruction for children's reading a wareness and comprehension skills. Child Development. 55. 2083-2093.
Protheroe, Nanly.(2202). More learning strategies for deeper student learning. The Educational Cesigest, 68, 25-28.
Slavin, R.E.(1994), Educational psychology: theory and practice. Boston, MA: Allyn and Bacon.
Vaidya, Sheila R.(1999). Metacognitive learning strategies  for student with learning disabilities. Education, chuluvista, 120, 180-1910.
Weinstein, C.E. & Hume, L.M.(1998). Study strategies for life long learning. Washington D.c: American psychological association.
Weinstein, C.E. & Mayer, R.E.(1986), Teaching of learning strategies. New York: Mc Millan.
Woolfolk, Anita E. (1995). Educational psychology. (6th ed). U.S.A; Allyn& Bacon Asimon& Chuster company.