آزمودن و مقایسه مدل رابطه عِلّی الگوی ارتباطات خانوادگی (گفت و شنود و همرنگی)، فراشناخت و گرایش به تفکر انتقادی با در نظر گرفتن نقش میانجی گری باورهای معرفت شناختی (مورد مطالعه: دانش آموزان پایه های مختلف تحصیلی دبیرستان های اهواز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگیان لرستان، لرستان، ایران

2 استاد روان شناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار روان شناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 دانشیار روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز،ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر، آزمون و مقایسه  مدل رابطه علی الگوهای ارتباط خانوادگی(گفت و شنود و همرنگی، فراشناخت و گرایش به تفکر انتقادی  با میانجی گری باورهای معرفت شناختی در دانش آموزان پسر  و دختر  پایه های  مختلف تحصیلی دبیرستانی( متوسطه اول و  دوم)  شهر اهواز بود.  جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان  پسر و دختر  دبیرستان های شهر اهواز بود که به روش نمونه گیری  خوشه ای تصادفی چند مرحله ای 808 نفر به عنوان نمونه از میان آن­ها انتخاب شدند. در پژوهش حاضر پنج پرسشنامه،  یعنی الگوهای ارتباط خانوادگی کوئرنر و فیتزپاتریک (2002)، آگاهی های فراشناختی شرا و دنیسون (1994)، پرسشنامه  باورهای معرفت شناختی بیلس (2009) و پرسشنامه گرایش به تفکر انتقادی ریکتس (2003)  جهت جمع آوری داده ها مورداستفاده قرار گرفتند. ارزیابی مدل پیشنهادی از طریق  مدل سازی معادلات ساختاری و با استفاده  از  نرم افزارهای SPSS  و AMOS  ویراست 21 انجام گرفت. در این مدل،  رابطه گفت و شنود،  فراشناخت و باورهای معرفت شناختی با  گرایش به تفکر انتقادی مثبت و معنی دار بود.  همچنین،  رابطه همرنگی و گرایش به  تفکر انتقادی منفی و معنی دار بود.  شاخص های برازندگی نشان دادند که در کل نمونه مدل با داده ها برازش قابل قبول دارد.  فرضیه های غیر مستقیم با استفاده از روش بوت استراپ بررسی شدند و نتایج نشان داد  همة فرضیه های غیر مستقیم مورد تأیید می باشند.  همچنین، برای مقایسه مدل پایه های مختلف تحصیلی از روش تحلیل چند گروهی استفاده شد.  نتایج حاصل از مقایسه مدل ها  نشان داد سه مسیر در دانش آموزان دو پایه تحصیلی (سوم متوسطه اول  با سوم متوسطه دوم)  با هم تفاوت معنی دار داشتند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 پاک مهر،  حمیده،  میردورقی،  فاطمه،  غنایی چمن آباد،  علی  و کرمی،  مرتضی (1392).  بررسی  روایی، اعتبار و ساختار عاملی پرسشنامه گرایش به  تفکرانتقادی  ریکتس (2003).  فصلنامه اندازه گیری ترتیبی،  4   (11)،  53-34.

دوبونو، ادوارد (1967).  سلسله درس­ های تفکر. ترجمة  مرجان فرجی (1384). تهران: انتشارات جوانه رشد.

     رابینز،  استیفن  پی.  (1996). مبانی رفتار سازمانی،  ترجمة علی پارسائیان  و سید محمد  اعرابی  (1395).  انتشارات:   دفتر پژوهش های فرهنگی.  تهران.

سپهری،صفورا و مظاهری، محمدعلی (1388). بررسی رابطه الگوهای ارتباط خانوادگی و  متغیرهای شخصیتی در دانشجویان.  فصلنامه روان شناسی تحولی، روان شناسان ایرانی، 6  (22)،  150-141.

کارشکی، حسین و محسنی،  نیکچهره (1391). انگیزش در یادگیری و آموزش (نظریه ها و کاربردها). تهران: انتشارات آوای نور.

کشتکاران،  طاهره (1388). رابطه الگوی ارتباطات خانوادگی با تاب آوری در دانشجویان دانشگاه شیراز. دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی، 11 (39)،  78-69.

کورش نیا،  مریم (1390). بررسی رابطه بین ابعاد الگو های ارتباطات خانوادگی-دانشگاهی و گرایش به تفکرانتقادی دانشجویان با واسطه گری ارضای نیاز های روان شناختی پایه. پایان  نامه دکتری روان شناسی تربیتی،  دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی،  دانشگاه شیراز.

یوسفی،  فریده (1386). رابطه سبک فرزند پروری والدین با مهارت ­های اجتماعی و جنبه ­هایی از  خود پنداره دانش آموزان دبیرستانی. دو ماهنامه علمی-پژوهشی دانشور رفتار، دانشگاه شاهد،  4 (22)،  46-37.

 

 Banning,   M.   (2006).  Measures  that  can  be  used  to  instill  critical  thinking   skills  in  nurse  prescribers.  Nurse  Education in Practice,  6(2), 98-105.

 Baxter  Magolda,   M.  B.  (1992).  Knowing   and  reasoning  in  college  gender-related  patterns  in  students   intellectual   development.  San Francisco:  Jossy-Bass.

  Baxter Magolda,   M.   (2002).   Epistemological   reflection:  The  evolution  of    epistemological     ssumptions   from  age 18 to 30.  In  Hofer,  B.  K.,  and   Pintrich,   P.  R.  (eds.),  Personal    Epistemology:  The   Psychology  of  Beliefs  About   Knowledge   and   Knowing,   Erlbum,   Mahwash,  NJ.

         Bayless, G. E. (2009). High  school  students  personal epistemologies, goal     orientation,  and  academic  performance.  A   dissertation   presented    for    the degree of doctor of philosophy in   education.   Retrieved from  http://www.proguest.umi.com.

 Belenky,   M.   F.,   Clinchy,    B.  M.,   Goldberger,  N.  R., &  Tarule,  J.  M. (1986). Women’s  ways   of  knowing (10th ed).  New York,  NY:  Basic Books.

 Billings,  D.  M.,  &  Halstead,  J.  A.  (2005). Teaching  in  nursing: A  guide  for faculty.  Publishing  Services  Manager: Deborah.  L. Vogel.

Botha, R. J. (2013).  The  correlation  between  knowledge  assumptions  and  the  gathering  of   research   information   among   South  African   doctoral  students.  Journal  of  School  Sciences, 37(1), 21-30.

 Brown,  T.  (2004).  Critical  thinking  and  learning:  An  encyclopedia  for  parents  and  teachers. Bloom,s  taxonomy  and  critical  thinking.  Westport: Greenwood   Press.

Butler,   H.   A.,   Dwyer,   C.  P.,   Hagan,   M.  J.,   Franco,  A.,    Rivas,   S.  F.,  Sais,  C.,  &  Almeida,  L.  S.  (2012). The  Halpern  Critical  Thinking   Assessment   and   real-world   outcomes:  Cross-national  applications.   Journal   of  Thinking  Skills  and  Creativity, 7, 112-121.

Cano,    F.   (2005).   Epistemological   beliefs   and   approaches  to  learning:  Their  change    through    secondary   school   and   their   influence  on  academic  performance.  British  Journal   of   Educational  Psychology,75, 203-221.

Chan, K. W.,  &   Elliot, R.  G. (2004).  Relational analysis  of personal epistemology and conceptions about teaching and learning. Teaching and Teacher Education, 20, 817-831.

         Chan, S.  K.,  &  Sachs,  J.  (2001).  Beliefs  about  learning  in children’s understanding  of  science  texts.  Contemporary  Educational  Psychology, 26(2), 192-210.

Choy,  S.  C.,  &  Cheah,   P.  K.  (2009). Teacher  perceptions  of  critical  thinking  among  students  and  its  influence  on  higher  education.  International  Journal  of  Teaching  and  Learning  in Higher  Education, 20(2), 198-206.

Clifford,  J.  S.,  Boufal,  M.  M.,  &  Kurtz,  J.   (2004).   Personality  traits and  critical  thinking  skills  in  college  students:   Empirical  test   of   a  two-factor  theory.  Assessment, 11(2), 169-176.

Deci,  E.  L.,  &  Rayan  R.  M. (2000). The  what  and  why of  goal pursuits:  Human  needs  and  the  self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11, 227-268.

Ennis, R. H. (2011). The nature of critical thinking: An outline of critical thinking dispositions and abilities. Retrieved from http://faculty.education.

  Facione,   P.   A.   (2011).   Critical   thinking:   What   it   is   and   why   it  counts (a resource  paper).   Millbrae,   CA:   California    Academic   Press.

          Facione,  P.  A.,  &  Gittens,   C.  A.  (2016).  Think  critically  (3rd ed.).    Pearson  Press.

Giancarlo,  C.  A.,  &  Facione,  P.  A.  (2001).  A  look   across  four  years  at  the disposition  toward  critical   thinking  among   undergraduate    students.   The  Journal of   General  Education,  50(1),  29-55.

Halpern,   D.  F.  (2007).  Halpern  critical  thinking   assessment   using  everyday situations:  Background  and  scoring  standards.  Claremont,  CA:  Claremont McKenna  College.

 Halpern,  D.  F.  (2010).   Halpern   critical   thinking   assessment.   Schuhfried (Vienna Test  System). Retrieved from  http://www.schuhfried.at.

Hastings,   S.   E.,  &  O’Neill,   T.  A.   (2009).  Predicting   workplace    deviance   using   broad   versus   narrow    personality   variables.  Personality   and   Individual   Differences,  47(4),  289-293.

Henry  Wyre,  S.  (2007).  Critical   thinking,  metacognition   and   epistemological  beliefs:  A  disseration    presented   in  partial  fulfillment  of  the  requirements   for  the  degree  doctor  of  education  in  educational   leadership. University  of  Phoenix.

Hogan,  J.,  &  Ones,  D.  S.  (1997).  Conscientiousness  and  integrity  at  work. In  R.   Hogan,  J.  Johnson,   &  S.  Briggs (Eds.),  Handbook  of  personality  psychology (849-870). San Diego,  CA: Academic  Press.

 Javidi,  T.,  &  Abdoli,   A.  (2010).  Trend  of  critical  thinking  evolution in students  of  Ferdowsi  University  of  Mashad.  Research Journal of Principles of  Education an Development, 11(2), 21-38.

 Kelly,  Y.  L. K.,  &  Irene,  T.  H.  ( 2010).  Metacognitive  strategies  that  enhance  critical  thinking.  Metacognitive   Learning, 5(3), 251-267.

Kennell,  B.  L. (1994). The  relationship   between  parenting    style  and  epistemological  belief.  Educational  Psychology113, 215-228.

Koerner,  A.   F.,  &   Fitzpatrick,   M.   A. (2004).  Communication in intact families. In A. Vangelisti (Ed.). Handbook of family communication.  Mahwah,  NJ: Erlbaum;  2004.  pp. 177–195.

Koerner, A. F., & Fitzpatrick, M.A. (2012). Communication in intact families. In A. Vangelisti (Ed.) The Routledge handbook of family communication, (2nd ed., pp.129-144). New York: Routledge.

Koesten, J.,  Schrodt,  P.,  &  Ford,  D.  J.  (2009).  Cognitive   flexibility   as  a  mediator   of   family  communication   environments  and  young   adults  well-being.  Health   Communication24(1),  82-94.

 Lipman,  M. (2003).  Thinking  in  Education  (2nd  ed.). Cambridge, UK:    Cambridge   University   Press.

Magno, C.  (2010).  The  role  of  meta-cognitive  skills  in  developing   critical thinking.  Journol  of   Metacognition  and   Learning, 5(2), 137-156.

Marin,  L.  M.,  &   Halpern,  D.  F.  (2011).   Pedagogy   developing   critical   thinking  in  adolescents:   Explicit  instruction  produces  greatest  gains.  Thinking  Skills  and  Creativity, 6(1), 1-13.

Miller,  D.  R.  (2003).  Longitudinal  assessment  of  critical  thinking  in  pharmacy  student. American Journal of Pharmaceutical   Education, 67(4),  890-897.

Perry,  K.  D.  (2014).  Exploring  critical  thinking  skills  among  undergraduate agriculture  education  and  studies  students.  A  disertation  submitted  to  the graduate  faculty  in  partial  fulfillment  of  the  requirements  for  the  degree  of doctor  of  philosophy,  Lowa  State  University.

Ricketts, J. C. (2003).  The  efficacy  of  leadership  development, critical  thinking  dispositions   and  student  academic  performance  on  the  critical  thinking   skills  of  selected  youth  leaders.   A  dissertation  presented  to  the  graduate  school  of   the University  of   Florida,   in   partial   fulfillment   of    the   requirements   for   the degree  of   doctor   of   philosophy,    University   of   Florida.

 Schommer,  M.  (1990).  Effects  of  beliefs  about  the  nature  of  knowledge on  comprehension. Journal  of  Educational  Psychology82(3), 498-504.

Schommer, M. (1993). Epistemological development and academic performance among secondary students.  Journal of Educational Psychology, 85(3), 406-411.

Schommer-Aikins,  M. (2004).  Explaining  the  epistemological  beliefs   system: Introducting  embedded  systemic   model  and   coordinated  research  approach.  Educational Psychologist,  39,  19-29.

Schraw,   G.,  &   Dennison,  R.  S.  (1994).  Assessing   meta-cognitive    awareness. Contemporary Educational Psychology  Review, 19, 460-475.

Schraw,  G.,  Crippen,   K.   J.,  &  Hartley,   K.  (2006).  Promoting  self-regulation in  science   education:  Metacognition  as  part of  a  broader perspective on  learning.   Research  in  Science  Education, 36, 111-139.  

 Spector,  P.  E.,  Schneider,  J.  R., Vance,  C.  A.,  &  Hezlett,  S.  A .  (2000).  The relation  of  cognitive  ability  and  personality  traits  to  assessment  center performance.  Journal   of  Applied  Social  Psychology, 30, 1474-1491.

Stupnisky,  R.   H.,  Renaud,  R.  D.,    Daniels,  L.  M.,  Haynes, L.  T.,   &  Perry  P.  R. (2008). The  interrelation  of first-year college students’ critical thinking disposition,  perceived  academic  control,  and  academic achievement.  Research  in  Higher Education  49(6), 513-530.

Toplak,  M.  E.,  &  Stanvich,   K.   E.  (2002).  The  domain  specificity  and generality of disjunctive reasoning: Searching for a generalizable  critical  thinking  skill.  Journal  of  Educatinal Psychology,  94, 197-209.

West,  R.  F.,  Toplak,  M.  E.,  &  Stanvich,   K.  E.  (2008).  Heuristics  and  biases  as  measures   of   critical  thinking:  Associations  with  cognitive  ability  and  thinking  dispositions.  Journal  of  Educational  Psychology, 100,  930-941.

 Whitmire,  E.  (2003).  Epistemological beliefs and the information- seeking behavior  of  undergraduates.  Library and  Information Science Research, 25, 127-142.

Yilmaz-Tuzun, O.,  & Topcu,  M.  S.  (2010).  Investigating   the  relatinships  among   elementary  school   students,  epistemological beliefs, metacognition, and constructivist science learning environment.  Journal  of  Science  Teacher  Education, 21, 255-273.

Young,  H.  R.  (2005).   The    motivation  effects  of   the   classroom  environment   inE   facilitating    self-regulated    learning.  Journal  of  Marketing   ducation, 27(1), 25-40.