فصلنامه روان شناسی تربیتی

چکیده از آنجا که زندگی به طور مداوم در حال تغییر است و انسان با چالش­های تازه وزیادی روبه­رو می­شود، بنابراین سازگاری با خود و محیط اطراف برای موجود زنده یک ضرورت می­باشد. هدف از این تحقیق تدوین مدل ساختاری سازگاری اجتماعی بر اساس خودکارآمدی تحصیلی و عملکرد خانواده با میانجگری راهبردهای شناختی بود. روش پژوهش همبستگی از نوع تحقیقات توصیفی بود. جامعه آماری دانشجویان پرستاری (کارشناسی- ارشد) دانشگاه علوم پزشکی کردستان بوده که جمعاً 830 نفر می­باشد و براساس جدول مورگان و از طریق روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ی 220 نفر (110 نفر پسر، 110 نفر دختر) نمونه انتخاب شده است. نتایج به دست آمده، مناسب بوده مدل ساختاری سازگاری اجتماعی با عملکرد خانواده و خودکارآمدی تحصیلی با میانجی­گری راهبردهای فراشناختی بر روی دانشجویان پرستاری را با داده­های تجربی را نشان داد.تحلیل ساختاری همچنین نشان داد که دو متغیر عملکرد خانواده و باورهای خودکارآمدی به صورت مستقیم و غیرمستقیم از طریق فراشناخت دانشجویان بر روی سازگاری اجتماعی دانشجویان تأثیر معناداری دارد و متغیر فراشناخت نیز به صورت مستقیم بر روی سازگاری اجتماعی دانشجویان تأثیر معناداری دارد. نظر به تأثیرگذاری عوامل محیطی که خود همیشه در حال تغییر مداوم است، توجه به توانایی سازگاری با این شرایط، بایسته است، در نتیجه توجه به علل تأثیرگذار بر سازگاری اجتماعی، ضروری است.

چکیده پژوهش حاضر میزان همخوانی برنامه ‎درسی قصد ‎شده، اجرا‎ شده و کسب ‎شده مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان در شهر تهران را مورد مطالعه قرار داده است. این پژوهش از نوع پژوهش‎های توصیفی- تحلیلی است. جامعه مورد مطالعه این پژوهش شامل، اعضای شورای برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، مدیران، معلمان، سرگروه‎های آموزشی و دانش‎آموزان سال اول دبیرستان بوده است. حجم نمونه پژوهش شامل 20 مدیر، 200 دانش‏آموز، 19 سرگروه آموزشی مطالعات اجتماعی شهر تهران، 60 دانش‏آموز به عنوان نمایندگان گروه‏های دانش‏آموزان و 52 معلم بودند. برای معلمان و مدیران، دانش‎آموزان و نمایندگان دانش‎آموزان از روش نمونه‎گیری تصادفی خوشه‎ای چند مرحله‎ای استفاده شد. داده‎های مورد نیاز بر اساس مطالعه و تحلیل کلیه اسناد مربوطه به برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، نظر سنجی از اعضای شورای برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، مدیران، معلمان، سرگروه‎های آموزشی، دانش‎آموزان، اجرای آزمون دانشی، مهارتی و نگرشی، میانگین نمرات مستمر و پایانی و مشاهده 20 کلاس درس مطالعات اجتماعی در شهر تهران گردآوری شده است. نتایج این پژوهش، ضمن ارائه تصویری روشن از برنامه درسی مطالعات اجتماعی در سه مرحله یاد شده حاکی از آن است، با آن‎که برنامه درسی مطالعات اجتماعی طرح نسبتاً مناسبی دارد، اما در مرحله اجرا با مشکلات متعددی مانند ناکافی بودن آموزش معلمان، عدم دسترسی به امکانات مورد نیاز برای آموزش، سنگینی محتوا و ... روبه رو است. همچنین بر اساس بررسی نمرات دانش‎آموزان در طول سال تحصیلی و نتایج سه آزمون دانشی، مهارتی و نگرشی، عملکرد دانش‎آموزان در آزمون دانشی خوب بوده، اما آزمون مهارتی در حد رضایت بخش بوده عملکرد دانش‎آموزان در آزمون نگرشی ضعیف بوده است. بنابراین با توجه به ضعف‎های مشاهده شده در اجرا و همچنین تحقق نیافتن هدف‎های نگرشی و مهارتی، لازم است شورای برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، مدیران و معلمان با تلاش بیشتر، راهکارهای مناسب در زمینه کاهش ناهماهنگی‎ها موجود در سه برنامه درسی قصد‎شده، اجرا‎شده و کسب‎شده مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان ارائه دهند.

چکیده هدف پژوهش حاضر، پیش بینی شادکامی براساس حرمت خود و سبک های فرزند پروری در دانشجویان بود. بدین منظور 350 نفر از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبائی با روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه های حرمت خود روزنبرگ، شیوه های فرزند پروری بورای (فرم مادر) و پرسشنامه شادکامی آکسفورد بود. برای تعیین و تحلیل رابطه بین متغیرها و پیش بینی تغییرات شادکامی، روش های همبستگی و تحلیل رگرسیون گام به گام مورد استفاده قرار گرفت. ننایج نشان داد که سبک فرزند پروری قاطع با حرمت خود و شادکامی رابطه معنادار دارد. بین سبک مستبدانه و شادکامی رابطه منفی معنادار یافت شد. همچنین بین دختران و پسران در نمره شادکامی تفاوت معنی داری مشاهده نشد. آشکار شد که حرمت خود و سبک فرزند پروری مقتدرانه به ترتیب بیشترین سهم را در تبیین شادکامی دارند. در مجموع نتایج حاکی از آن است که حرمت خود و نوع سبک فرزند پروری که والدین به کار می برند در شادکامی نقش اساسی و مهمی دارد.

چکیده زمینه:درمرور دیدگاه‏های موجود سلامت روان نگاهی یکپارچه برای ارتباط دادن مفاهیم خلاقیت، خودکارآمدی و روش کنارآمدن به سلامت روان دیده نمی‏شود. هدف: این پژوهش به منظور تعیین روابط ساختاری خلاقیت، خودکارآمدی و روش کنارآمدن با سلامت روان تحت یک مدل یکپارچه انجام شد.روش پژوهش:طرح پژوهش از نوع همبستگی بود و تحلیل داده‏ها با استفاده از روش رگرسیون چندمتغیره و لیزرل انجام گردید. نمونه شامل 120 دانشجوی دانشگاه‏های شهر تهران بود که با روش نمونه‏گیری خوشه‏ای چند مرحله‏ای به‏صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار پژوهش:شامل آزمون خلاقیت تورنس، پرسشنامه سلامت روان گلدبرگ، مقیاس کنارآمدن لازاروس و مقیاس خودکارآمدی شرر بود که شاخص‏های روان‏سجی آن‏ها مورد تأیید قرارگرفت.یافته‏ها:بر پایه تحلیل‏های روش رگرسیون بین متغیرهای خلاقیت، خودکارآمدی و روش کنارآمدن ارتباط درونی مثبت و معنی‏داری وجود داشت. این روابط بین متغیرهای خلاقیت، خودکارآمدی و روش کنارآمدن با سلامت روان منفی و معنی‏داری بود. مدل‏های برازنده شده لیزرل نیز نشان داد که بین خلاقیت و خودکارآمدی با سلامت روان از یک طرف و خودکارآمدی و روش کنارآمدن با سلامت روان از طرف دیگر روابط درونی منفی و معنی‏داری وجود دارد.نتیجه‏گیری‏:از مجموع تحلیل‏های روابط ساختاری می‏توان نتیجه گرفت که متغیرهای خلاقیت، خودکارآمدی و روش کنارآمدن از قدرت پیش‏بینی کنندگی قابل قبولی برای سلامت روان برخوردار هستند.

چکیده هدف از مطالعه حاضر، پاسخ به این سوال است که آیا می توان بر اساس نظریه های موجود و فرهنگ بومی برای نوجوانان ایرانی آزمون هوش هیجانی ساخت و سپس آن را برای جامعه ایران هنجاریابی کرد؟ برای این منظور ابتدا نظریه های هوش هیجانی مورد مطالعه قرار گرفتند و با هم مقایسه شدند. سپس در حوزه های مختلف مولفه هایی انتخاب شدند. سوالاتی در ارتباط با مولفه ها نوشته شد و سعی شد که در محتوا و شکل ظاهری سوالات فرهنگ بومی در نظر گرفته شود. برای وقوف به مشکلات احتمالی، آزمون محققق ساخته، به ۳۵ نفر از دانش آموزان دبیرستانی داده شد. بر اساس بررسی مقدماتی تعدادی از سوالات تغییر یافتند و تعدادی نیز حذف شدند. آزمون محقق ساخته به همراه آزمون بار- آن اجرا گردید. آزمودنی ها ۳۶۲ نفر دانش آموز دبیرستانی بودند(۱۸۳ پسر و ۱۷۹نفر دختر) که بطور تصادفی از میان دانش آموزان کلاس های دوم و سوم دبیرستان ها انتخاب شدند. برای تحلیلی داده های پژوهش، روش های آماری، مانند میانگین، انحراف استاندارد، رتبه درصدی، همبستگی پیرسون، آزمون های کرویت بار تلت، کفایت نمونه برداری (KMO)، تحلیل عاملی با چرخش واریماکس و آلفای کرانباخ بکار گرفته شد. یافته ها نشان داد که آزمون محقق ساخته ویژگی ها و ملاک یک آزمون هوش هیجانی معتبر را دارا می باشد. یافته ها همچنین عامل جدیدی را معرفی کرد که نشان دهنده تاثیرات فرهنگی می باشد.

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی ارتباط بین ادراک مدیر از زیردستان و سبک مدیریت می باشد جامعه آماری در این پژوهش کلیه مدیران و دبیران مناطق نوزده گانه آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصیلی ۱۳۸۳-۱۳۸۲ بوده که با استفاده از نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای تعداد ۵۰ مدیر و ۲۵۰ دبیر از پنج منطقه انتخاب شده است. این بررسی با استفاده از پرسشنامه ادراک مدیر از زیردستان و پرسشنامه تعیین سبک رهبری اجرا گردید. همچنین جهت توصیف اطلاعات از شاخص های میانگین، انحراف استاندارد، توزیع فراوانی، درصد، درصد تراکمی و نمودار و جهت پاسخگویی به فرضیه های تحقیق و تعمیم نتایج حاصل به جامعه مورد تحقیق از آزمون مجذور کای استفاده شده است. بطور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که بین ادراک مدیران از زیردستان و سبک مدیریت آنان ارتباط معناداری وجود دارد.

چکیده پژوهش حاضر به دنبال ساخت، اعتبار یابی و بررسی ویژگی های روانسنجی مقیاس سنجش علایق شغلی است . برای رسیدن به این هدف بر اساس نظریه هالند مشاغل طبقه بندی شدند و برای هر طبقه شغلی، چند شغلی که نمونه جامعی از تمام مشاغل آن طبقه شغلی بودند انتخاب شدند. از مقیاس مشاغل آزمون هالند نیز جهت بررسی «روایی ملاکی» استفاده شد. جهت اجرای پژوهش در ابتدا آزمون به صورت آزمایشی روی یک نمونه ۳۶ نفری اجرا شد و اشکالات آن رفع گردید و فرم نهایی آن روی یک نمونه ۴۵۰ نفری از زنان و مردانی که در سازمان های دولتی در شهر تهران کار می کردند، اجرا گردید. با تحلیل عاملی اکتشافی ۱۹ عامل برای این آزمون مشخص شد و پایایی با روش آلفای کرانباخ نیز 9482/0 به دست آمد. همبستگی مقیاس مورد نظر با آزمون هالند نیز 662/0 به دست آمد، بین زنان و مردان در خرده مقیاس های فنی، هنری، محاسباتی، تلقینی تفاوت معنی داری وجود دارد. در خرده مقیاس های فنی، موسیقی، محاسباتی، تلقینی و کشاورزی تفاوت معنی داری بین سازمان های مختلف وجود دارد. خرده مقیاس های علایق اجتماعی و ادبی با رشته تحصیلی در زمینه اجتماعی و ادبی رابطه معنی داری دارند. خرده مقیاس های علایق محاسباتی، کارمندی و تلقینی با پست سازمانی در زمینه محاسباتی، کارمندی و تلقینی رابطه معنی داری دارند و خرده مقیاس های علایقی فنی، اجتماعی، ادبی، محاسباتی و کارمندی با علایقی که افراد به صورت شفاهی در زمینه فنی، اجتماعی، ادبی، محاسباتی و کارمندی مطرح نموده اند رابطه معنی داری دارند.

چکیده ۱- هدف پژوهش: چون آزمون هوش گودیناف که برای اندازه گیری هوشی کودکان ساخته شده تا به حال در ایران هنجاریابی نشده است، در این پژوهش سعی شده، پس از مطالعه ویژگی های آزمون (پایایی، اعتبار و ...) برای آزمون مذکور هنجار مناسب تهیه شود. ۲- روش نمونه گیری: در این پژوهش از روش نمونه برداری چند مرحله ای استفاده شد و گروه نمونه را ۵۹۰ نفر شامل (۲۳۱ پسر و ۲۵۹ دختر) تشکیل می دادند. ۳- روش پژوهشی: توصیفی - اکتشافی. - ابزار اندازه گیری: آزمون هوش آدمک گودیناف. ۵ - طرح پژوهش: یک طرح روان سنجی بوده و در آن هنجاریابی انجام شده است. پژوهش توصیفی و فاقد گروه های آزمایش و گواه است. ۹- نتیجه گیری: آزمون هوش آدمک گودیناف دارای روائی تفکیکی (141/0) و اعتبار (782/0) است در ضمن بین عملکرد دختران و پسران در این آزمون تفاوت معنی داری وجود داشت اما بین شاغل بودن مادر و هوش فرزندان رابطه معنی دار به دست نیامد. همچنین بین ترتیب تولد دانش آموزان و هوش تفاوت معنی دار وجود نداشت.

چکیده این پژوهش به بررسی و مقایسه میزان کارایی درمان شناختی رفتاری، روش خود یاری و کنش متقابل این دو روش (روش شناختی رفتاری روش خود یاری) در افزایش رضایت مندی زندگی زناشوئی زوجین پرداخته است. پژوهش حاضر، به صورت آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون گروه کنترل اجرا شده است. بدین منظور از بین زوجین مراجعه کننده به مرکز مشاوره دانشگاه آزاد کرمانشاه، یک نمونه متشکل از ۹ زوج انتخاب و به روش تصادفی در چهار گروه: شناختی رفتاری (۱۲ زوج )، خود یاری (۱۵ زوج )، شناختی رفتاری + خود یاری (۱۰ زوج ) کنترل (۱۲ زوج ) جایگزین شدند. بعد از جمع آوری پرسشنامه های رضایت از زندگی زناشوئی اینریچ، اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از روش آماری تحلیل واریانس یکطرفه و آزمون LSD و بوسیله نرم افزار SPSS، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که بین میزان رضایت زناشوئی گروه های آزمایشی تفاوت معنی دار وجود دارد. همچنین بررسی میانگین رضایت از زندگی زناشوئی زوجین گروه های درمانی نشان داد که ترکیبی از روش درمان شناختی رفتاری و روش خود یاری بیشترین تأثیر را بر افزایش رضایت زناشوئی زوجین دارد.

چکیده هدف پژوهش حاضر مقایسه سلامت روان و فرسودگی شغلی کارگران شاغل در بخش های دارای شرایط فیزیکی سخت (کوره و آسیاب سیمان) و سایر بخش های کارخانه های سیمان است. جامعه پژوهش عبارت است از کلیه کارخانه های سیمان تحت پوشش شرکت سیمان فارس و خوزستان. فرضیه های اصلی پژوهش عبارتند از: ۱- فرسودگی شغلی در کارگران بخش های کوره و آسیاب سیمان بیشتر از سایر بخش های کارخانه های سیمان است. ۲- سلامت روان در کارگران بخش های کوره و آسیاب سیمان کمتر از سایر بخش ها است. تقسیم بندی شرایط کار به دو گروه شرایط سخت و غیرسخت بر مبنای معیارهایی بوده است که از سوی وزارت کار و تامین اجتماعی پیشنهاد شده است. نتایج نشان داد با توجه به نقطه برش آزمونها، در کل هر دو گروه کارگر در متغیرهای فرسودگی شغلی و سلامت روان از وضعیت نامناسبی برخوردارند و در این وضعیت نا مناسب کارگران شاغل در بخش های دارای شرایط فیزیکی سخت، از وضعیت وخیم تری برخوردارند. در خرده مقیاس های چهارگانه فرسودگی شغلی، میزان فرسودگی عاطفی، فقدان موفقیت فردی و مسخ شخصیت بین دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد و در گروه کارگران شاغل در بخش های دارای شرایط فیزیکی سخت، وضعیت وخیم تر است. در خرده مقیاس عدم ایفای نقش بین دو گروه مورد مطالعه تفاوت معناداری وجود ندارد. در هر یک از خرده مقیاس های سلامت روان، وضعیت بدین صورت بود که میزان افسردگی، اختلالات جسمانی و اختلالات خواب در کارگران شاغل در بخش های دارای شرایط فیزیکی سخت، بیشتر است ولی در خرده مقیاس کنش جسمانی بین دو گروه تفاوت معناداری وجود ندارد.

چکیده هدف این پژوهشی، تعیین هنجارها در زمینه های رشد شناختی، فیزیولوژیکی، عاطفی و اجتماعی برای کودکان ۲ تا ۷ ساله ساکن در شهرهای مختلف استان لرستان بوده است. نتایج نشان داد در مجموع میانگین وزن کودکان ۱۸ تا ۲۴ ماهه در مقیاس کیلوگرم 600/10 و اندازه دور سر و قد آنها به ترتیب 5/44 و 9/66 سانتیمتر است و این اندازه ها در گروه کودکان 25 تا 30 ماهه به 2/12 کیلوگرم برای وزن و 2/48 و 1/81 به ترتیب برای اندازه دور سر و قد ارتقا می یابد. وزن کودکان 30 تا 36 ماهه در مقیاس کیلوگرم 400/13 و اندازه دور سر و قد آنها به ترتیب 2/49 و 2/85 سانتیمتر است. در ۳ سالگی کامل، این کودکان دارای وزنی معادل 2/14 کیلوگرم و اندازه دور سر و قدی معادل 2/49 و 2/85 سانتیمتر هستند و در ۴ و 5 سالگی وزن کودکان به ترتیب به600/16 و 300/17 کیلوگرم ارتقا می یابد. در همین سنین اندازه دور سر به ترتیب به 1/51 و 2/51 و اندازه قد به 5/99 و 2/107 سانتیمتر تغییر می یابد. کودکان در ۶ سالگی قدی معادل 52/113 و اندازه دور سر 2/51 سانتیمتر دارند و وزن آنها 640/19 کیلوگرم است. نتایج نشان داد کودک 18 تا 24 ماهه دارای این ویژگی ها است: می تواند تنهایی با فنجان و قاشق نوشیدنی بخورد، بر روی کاغذ خط خطی بکند، با نام بردن اعضای عروسک آن را نشان دهد و در این سن درک استفاده از اشیایی مانند گوشی تلفن را به صورت بازی دارد. در سن ۲۵ تا ۳۰ ماهگی، کودک می تواند با خط کشیدن های نامرتب، گاهی خط مرتبی نیز بکشد و رفتارهایی همچون پریدن، دویدن و جهیدن افزایش می یابند. کودک در این سن می تواند خود را از خطر دور سازد. در او ستیزه جویی و لجبازی افزایش می یابد. کودکان سنین ۲۵ تا ۳۰ ماهگی نوعی بازی را با هم سن های خود آغاز می کنند و در این سن معمولاً با عکس های کتاب ها به نوعی صحبت می کنند و ساخت جملات کوتاه آغاز می شود. آداب غذا خوردن، شکل گیری اولین دوستی ها و احساس نیاز برای داشتن همبازی در این سنین به وجود می آید. در سه سالگی کودک این توانایی را دارد که با برداشتن پاها یکی پس از دیگری، از پله ها بالا برود. کودک در این سن میتواند برای یک لحظه روی یک پا بایستد. هماهنگی حرکت دستها و پاها، و تنظیم ساعات خواب در این سن ایجاد می شود. کودک در این سن برای کمک کردن تمایل نشان میدهد. همچنین شکل گیری مفهوم کم، زیاد، بزرگ و کوچک و درک اعداد یک رقمی و دور قمی، و افزایش قدرت تقلید در این سن ایجاد می شود. در چهار سالگی در حرکات کودکان توازن زیادی به چشم میخورد. آنها بعضی غذاها را ترجیح میدهند. لی لی کردن و دوچرخه سواری کردن، پرتاب توپ با دو دست به صورت کاملی، توانایی تفکیک مواد نوشتاری از غیر نوشتاری از ویژگیهای این سن است. مسئله رعایت دیگران و نوبت در این سن صورت میگیرد و اگر کودک را از چیزی باز دارند اعتراضش می کند و عمدتاً دوست دارد جلوی دوستان و آشنایان، خودی نشان دهد. تلخیص و جمع بندی نتایج به دست آمده از اطلاعات کودکان ۵ ساله نشان میدهد این کودکان توانایی بالا رفتن و دویدن از پله را دارند. کودک در این سن از یکجا نشستن بدش می آید، همچنین از مخالفت نیز بیزار است. در این سنن قدرت بیان افزایش خوبی دارد و دامنه لغات کودک به ۱۵۰۰ کلمه می رسد و عمدتاً از سن، جنس و آدرس خودآگاهی دارد. کودک در این سن، بازیهای پر سر و صدا را دوست دارد و از خواندن آواز دسته جمعی لذت می برد. این کودک مسئولیت های کوچک را می پذیرد و برای جلب رضایت بزرگترها رقابت میکند. در شش سالگی رفته رفته از استعداد کودک به ابتلا به بیماری های کودکی کم می شود. این کودک می تواند بند کفش خود را ببندد یا باز کند، کودک خیلی پرتوقع است و زود آزرده خاطر می شود. در این سن در برابر مادر مقاومت میکند. او توانایی صحبت کردن از دیگران در غیاب آنها و توانایی همدلی دارد.