بررسی میزان همخوانی برنامه‎درسی قصد‎ شده، اجرا شده و کسب ‎شده مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 - عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبائی maleki-@yahoo.com

2 - استاد دانشگاه علامه طباطبائی

3 - عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت دبیر رجایی

4 دانشجوی دکتر ی برنامه ریزی درسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

پژوهش حاضر میزان همخوانی برنامه ‎درسی قصد ‎شده، اجرا‎ شده و کسب ‎شده مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان در شهر تهران را مورد مطالعه قرار داده است. این پژوهش از نوع پژوهش‎های توصیفی- تحلیلی است. جامعه مورد مطالعه این پژوهش شامل، اعضای شورای برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، مدیران، معلمان، سرگروه‎های آموزشی و دانش‎آموزان سال اول دبیرستان بوده است. حجم نمونه پژوهش شامل 20 مدیر، 200 دانش‏آموز، 19 سرگروه آموزشی مطالعات اجتماعی شهر تهران، 60 دانش‏آموز به عنوان نمایندگان گروه‏های دانش‏آموزان و 52 معلم بودند. برای معلمان و مدیران، دانش‎آموزان و نمایندگان دانش‎آموزان از روش نمونه‎گیری تصادفی خوشه‎ای چند مرحله‎ای استفاده شد. داده‎های مورد نیاز بر اساس مطالعه و تحلیل کلیه اسناد مربوطه به برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، نظر سنجی از اعضای شورای برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، مدیران، معلمان، سرگروه‎های آموزشی، دانش‎آموزان، اجرای آزمون دانشی، مهارتی و نگرشی، میانگین نمرات مستمر و پایانی و مشاهده 20 کلاس درس مطالعات اجتماعی در شهر تهران گردآوری شده است. نتایج این پژوهش، ضمن ارائه تصویری روشن از برنامه درسی مطالعات اجتماعی در سه مرحله یاد شده حاکی از آن است، با آن‎که برنامه درسی مطالعات اجتماعی طرح نسبتاً مناسبی دارد، اما در مرحله اجرا با مشکلات متعددی مانند ناکافی بودن آموزش معلمان، عدم دسترسی به امکانات مورد نیاز برای آموزش، سنگینی محتوا و ... روبه رو است. همچنین بر اساس بررسی نمرات دانش‎آموزان در طول سال تحصیلی و نتایج سه آزمون دانشی، مهارتی و نگرشی، عملکرد دانش‎آموزان در آزمون دانشی خوب بوده، اما آزمون مهارتی در حد رضایت بخش بوده عملکرد دانش‎آموزان در آزمون نگرشی ضعیف بوده است. بنابراین با توجه به ضعف‎های مشاهده شده در اجرا و همچنین تحقق نیافتن هدف‎های نگرشی و مهارتی، لازم است شورای برنامه‎ریزی مطالعات اجتماعی، مدیران و معلمان با تلاش بیشتر، راهکارهای مناسب در زمینه کاهش ناهماهنگی‎ها موجود در سه برنامه درسی قصد‎شده، اجرا‎شده و کسب‎شده مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان ارائه دهند.

کلیدواژه‌ها


احمدی، غلامعلی. (1385). بررسی میزان همخوانی و هماهنگی بین سه برنامه‎درسی قصد‎شده، اجرا‎شده و کسب‎شده در برنامه جدید آموزش علوم دوره ابتدایی). فصلنامه علمی و پژوهشی پژوهشکده تعلیم و تربیت، دوره 22، 86.صص92-51
احمدی، غلامعلی. (1388). ارزشیابی برنامه درسی اجرا شده و کسب شده علوم دوره راهنمایی. طرح پژوهشی، وزارت آموزش و پرورش سازمان پژوهش و برنامه‏ریزی آموزشی.
اخلاقی، مرتضی. (1383). بررسی میزان هماهنگی وهمخوانی برنامه درسی قصدشده و اجراشده مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان‎های پسرانه شهر تهران در سال تحصیلی 83-84 ،پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
سیلور،الکساندر و لوئیس.(1378). برنامهریزی درسی برای تدریس و یادگیری بهتر(ترجمه غلامرضا خوی نژاد).مشهد: آستان قدس رضوی.
کاظم پور، اسماعیل. (1383). ارزشیابی برنامه درسی اجرا شده درس مطالعات اجتماعی آموزش متوسطه شاخه نظری بر اساس مدل سه بعدی روبیتایل از دیدگاه دبیران استان گیلان در سال تحصیلی 83-82 و مقایسه آن با برنامه درسی قصد شده، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
مفتخر،سیف الله. (1386). بررسی تفاوت برنامه درسی قصد شده و اجرا شده شهروند مسئول در دوره آموزش متوسطه نظری از دیدگاه دبیران علوم اجتماعی استان آذربایجان شرقی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی.
نارمنجی، صدیقه. (1380). ارزشیابی محتوای کتاب مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان نظام جدید آموزش متوسطه از دیدگاه دانش آموزان و دبیران، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم.
مهرمحمدی، محمود و همکاران. (1383). برنامه­درسی: نظرگاه­ها، رویکردها، چشم‏اندازها. مشهد،آستان قدس رضوی.